Zamki w Polsce

Pomiń nawigację

Subskrypcja nowości

B

BOLESŁAW I CHROBRY

ur. ok. 967, zm. 1025, książę polski od 992, król od 1025. Najstarszy syn Mieszka I i księżniczki czeskiej Dobrawy. Kilkakrotnie żonaty, w 984 poślubił córkę margrabiego Miśni Rygdaga, w 986 Węgierkę nieznaną z imienia, w 990 Emmildę, córkę księcia Dobromira. Jego małżeństwa służyły przede wszystkim celom politycznym (starał się o zdobycie wpływów wśród sąsiadów Polski).Po śmierci ojca, w 992, przejął władzę i rozpoczął walkę z macochą Odą o przywrócenie jedności kraju, zakończoną wypędzeniem z kraju macochy i trzech swych przyrodnich braci. W polityce zagranicznej dążył do utwierdzenia niezależności Polski i rozszerzenia jej granic tak drogą dyplomatyczną, jak i zbrojnie. Od 997 organizował wyprawę misyjną czeskiego biskupa Wojciecha na ziemie Prusów. Śmierć męczeńską biskupa Wojciecha z rąk Prusów i kanonizowanie go w 999 wykorzystał do podniesienia znaczenia państwa polskiego. W 999 uzyskał zgodę papieża na utworzenie arcybiskupstwa w Gnieźnie oraz nowych biskupstw w Kołobrzegu, Wrocławiu i Krakowie. W 1000 podejmował w Gnieźnie cesarza niemieckiego Ottona III. Na zjeździe gnieźnieńskim uzyskał potwierdzenie niezależności Polski, zgodę cesarza na utworzenie arcybiskupstwa w Gnieźnie oraz symboliczną koronację. Od 1000 uważał się za króla. Przekazane wówczas przez papieża insygnia królewskie zatrzymał książę węgierski Stefan. Po śmierci Ottona III (1002) i objęciu władzy w Niemczech przez niechętnego Polsce Henryka II, Bolesław Chrobry, chcąc umocnić swoje panowanie, zajął Łużyce, Milsko, Miśnie, a także rozszerzył władzę na Czechy i Morawy. Działania te wywołały wojnę polsko-niemiecką trwającą z przerwami od 1002 do 1018, a zakończonych pokojem w Budziszynie. W traktacie pokojowym cesarz niemiecki uznał suwerenność Polski wraz z Milskiem i Łużycami. W tym samym roku, Bolesław Chrobry podjął zbrojną wyprawę na Kijów, w wyniku której przyłączył do Polski grody Czerwieńskie. W 1025, na kilka tygodni przed śmiercią, koronował się w Gnieźnie na pierwszego w historii króla Polski, umacniając tym jej międzynarodowy autorytet. Swym następcą uczynił młodszego syna, Mieszka II. Został pochowany w Gnieźnie.

BOLESŁAW II ŚMIAŁY

ur. ok. 1040, zm. 1081, syn Kazimierza Odnowiciela i Dobroniegi, brat Władysława Hermana. Od 1058 książę, a w latach 1076-1079 król Polski. Kontynuator odbudowy organizacji państwowej Polski, widział jej rozwój w umacnianiu roli władcy oraz i czynnej polityce zagranicznej. Toczył ciągłe wojny z Czechami. W 1069 brał udział w sporze dynastycznym na Rusi, wprowadzając na tron Izjasława i uzyskał dla Polski Grody Czerwieńskie . Interweniując na Węgrzech w 1073, osadził na tronie oddanego sobie króla Władysława. Jako sojusznik papieża Grzegorza VII, wrogiego cesarzowi Henrykowi IV, korzystając z wojny domowej w Niemczech, zrzucił zwierzchnictwo niemieckie, co pozwoliło mu koronować się na króla w 1076. Ustawiczne wojny prowadzone przez Bolesława II Śmiałego oraz jego polityka ograniczająca wpływy możnowładztwa wywołały niezadowolenie w kraju. Na czele opozycji stanął biskup krakowski Stanisław. W 1079 r. król wykrył spisek możnych a biskupa skazał na śmierć, co było przyczyną wybuchu powstania. Król wraz z synem Mieszkiem musiał uciekać na Węgry. W 1081 zmarł w trakcie przygotowań do odzyskania władzy.

BOLESŁAW KRZYWOUSTY

ur. 1085, zm. 1138 książę polski od 1102 r, syn Władysława Hermana i jego drugiej żony, księżniczki czeskiej Judyty. Po śmierci ojca (1102 r.) walczył ze swoim przyrodnim bratem Zbigniewem o władzę. W 1106 r. pozbawił go Wielkopolski i Mazowsza, zmuszając do ucieczki z kraju. Zbigniew szukał poparcia w Niemczech i w Czechach. W 1109 r. Cesarz niemiecki, Henryk V występując w jego obronie wkroczył zbrojnie do Polski. Wyprawa ta zakończyła się klęską wojsk cesarskich pod Głogowem i na Psim Polu pod Wrocławiem. W trakcie swojego panowania Bolesław starał się przyłączyć Pomorze do Polski. Udało mu się to w 1122 r. (Pomorze Szczecińskie) i w 1123 r. (Pomorze Gdańskie). W 1135 r złożył hołd lenny cesarzowi Lotarowi z Rugii i Pomorza Zachodniego.Przed śmiercią, chcąc zapobiec walce o tron pomiędzy synami podzielił kraj na dzielnice, zapoczątkowując tym prawie dwustuletni okres rozbicia dzielnicowego Polski. Najstarszy syn Władysław tytuł seniora, dzielnicę senioralną z Krakowem i Śląsk jako dzielnicę dziedziczną, Bolesławowi przypadło Mazowsze, a władzę w Wielkopolsce objął Mieszko. Wdowa Salomea z małoletnimi synami Henrykiem i Kazimierzem otrzymała ziemię sieradzko-łęczycką.

BOLESŁAW WSTYDLIWY

ur. 1226, zm. 1279, syn Leszka Białego i Grzymisławy, księżniczki ruskiej, ożeniony z królewną węgierską Kingą, książę sandomierski (od 1233r.) i krakowski (od 1243r.). Dzielnicę krakowska zdobył w walce z Konradem Mazowieckim, pokonując go w bitwie pod Suchodołem. Utrzymywał stały sojusz z Węgrami. Prowadził politykę popierania rozwoju miast (lokacja Krakowa w 1257) i osadnictwa. Dbał o gospodarczą i prawna pozycję kościoła, który uposażył licznymi nadaniami. Przyczynił się do rozwoju gospodarczego południowej Małopolski. Nie miał potomstwa, na swego następcę wyznaczył księcia łeczycko-sieradzkiego, Leszka Czarnego.

BOLKO I

ur. miedzy 1252 a 1256, zm. 1301, założyciel linii Piastów świdnickich

BONA SORZA

ur. 1494, zm. 1557, córka księcia Mediolanu. królowa Polski i druga żona Zygmunta Starego od 1518 r. Zwolenniczka wzmocnienia władzy królewskiej, dążyła do odzyskania dóbr królewskich. W polityce zagranicznej przeciwna była dominacji Habsburgów. Zwolenniczka sojuszu z Francją i Turcją. Protektorka kultury włoskiej w Polsce. Matka Zygmunta Augusta. Po śmierci Zygmunta I (1556) musiała opuścić Polskę i udać się do swojej siedziby w Bari, gdzie została otruta z rozkazu swojego doradcy G.L. Pappacody.

HERMAN BALK

ur. ?, zm. 1239. W 1230 r. został mianowany mistrzem krajowym Prus przybył tam wiosną na czele pięciu rycerzy zakonnych z pocztami i zapoczątkował systematyczny podbój kraju. W 1231 r. w pobliżu Torunia przekroczył Wisłę i ruszył w górę rzeki docierając w pobliże zalewu Wiślanego. W toku swojej wyprawy założył zamki w Chełmnie (1232 r.), Kwidzynie (1233 r.), Radzyniu (1234 r.) i stworzył pod Kwidzynem pierwsze w Prusach dobra rycerskie. Na wiosnę 1237 r. wznowił podbój, tym razem organizując wyprawę wzdłuż wybrzeży Zalewu Wiślanego. W tym samym roku został mianowany mistrzem krajowym Inflant i udał się tam w celu przeprowadzenia zjednoczenia Zakonu Kawalerów Mieczowych z Zakonem Krzyżackim. Prowadził udaną kampanię przeciwko Rusinom (dotarł aż pod Psków).W 1239 złożył oba piastowane urzędy i wyjechał do Würzburga, gdzie wkrótce zmarł.

STEFAN BATORY

ur. 1533, zm. 1586, książę siedmiogrodzki od 1571, król Polski od 1576. O jego wyborze zdecydowała szlachta na elekcji w grudniu 1575 r., kiedy wybrała na tron Po koronacji na króla Polski pozostał księciem Siedmiogrodu, oddając namiestnictwo swemu bratu Krzysztofowi. Wkrótce po elekcji uzyskał aprobatę, niechętnych wcześniej jego kandydaturze, senatorów i Kościoła katolickiego. Na początku panowania toczył walkę z przychylnym Habsburgom Gdańskiem. Zakończyła się ona kompromisem w 1577-Gdańszczanie uznali zależność od króla polskiego i zgodzili się na zapłacenie wysokiej kontrybucji, w zamian król zrezygnował z budowy floty kaperskiej i wycofał wydane w 1570 statuty Karnkowskiego, ściśle podporządkowujące Gdańsk Rzeczypospolitej.W latach 1578-1582 prowadził wojny z Moskwą o Inflanty. Trzy kolejne wyprawy: połocka (1579), wielkołucka (1580) i pskowska (1581), zakończyły się pełnym sukcesem wojsk królewskich i zawarciem dziesięcioletniego rozejmu w Jamie Zapolskim (1582).Za namową papieży Grzegorza XIII i Sykstusa V obiecujących rekompensatę finansową, Stefan Batory rozpoczął przygotowania do wojny z Turcją, przerwane z powodu jego śmierci. Przeprowadził reformy wojskowe, m.in. powołał piechotę wybraniecką (1 żołnierz utrzymywany przez 20 chłopów z dóbr królewskich), ustanowił rejestr kozacki obejmujący Kozaków zaporoskich, pobierających żołd od Rzeczypospolitej i zobowiązanych do walki w armii polskiej, ustalił podział jazdy na ciężkozbrojną husarię, chorągwie kozackie i jazdę lekką. Chcąc uzyskać od szlachty uchwalenie podatków na cele militarne, musiał zrzec się królewskich uprawnień sądowych na rzecz ustanowionego szlacheckiego Trybunału Konstytucyjnego (1578) i Litewskiego (1581).. Starał się o wzrost znaczenia sejmików kosztem sejmu. Stosując się do zasad konfederacji warszawskiej (1573),Stefan Batory prowadził tolerancyjną politykę w stosunku do innowierców, jednocześnie wspierał Kościół katolicki i zakon jezuitów. W 1579 założył Akademię Wileńską.

Copyright © 2006 Paweł Soczewski