Zamki w Polsce

Pomiń nawigację

Subskrypcja nowości

P

ELŻBIETA PILECKA

ur. 1372, zm. 1420, , trzecia żona Władysława Jagiełły. Elżbieta była córką Ottona z Pilczy członka potężnego i możnego rodu Toporczyków-Pileckich. Po śmierci brata Jana została dziedziczką ich olbrzymiego majątku.Dnia 9 maja 1389 Elżbieta wraz z matką, Jadwigą została uprowadzona na Morawy przeZ Wiszela Czambora starającego się o rękę młodej dziedziczki. Prawdopodobnie, pomimo jej sprzeciwu został on jej pierwszym mężem. Drugim mężem był Jenczyk z Hiczyna, któremu urodziła syna. Trzecim małżonkiem Elżbiety został był Wincenty Granowski herbu Leliwa. Urodziła mu dwóch synów Jana i Ottona oraz trzy córki Jadwigę, Elżbietę i Ofkę. Niektóre źródła podają, że przed Granowskim przez rok była poślubiona również opolskiemu księciu Olbrachtowi.Ogromnym echem odbił się w Polsce fakt poślubienia 45 letniej już Elżbiety przez króla Władysława Jagiełłę. Ślub odbył się w Sanoku 2 maja 1417 w tajemnicy, gdyż szlachta polska chciała dla króla młodej żony i nie chciała zgodzić się na to małżeństwo. Koronacja Elżbiety na królową Polski odbyła się w dniu jej patronki 19 listopada 1417 r.

HENRYK VON PLAUEN

ur. ok. 1390, zm. 1429. Do Prus przybył w 1391 r. aby wziąć udział w krucjacie Litwie, w rok później wstąpił do zakonu. Przez następne lata stopniowo pioł się w górę w krzyżackiej hierarchii. W 1410 r. piastował urząd komtura Świecia. Po bitwie pod Grunwaldem jako jeden z nielicznych ocalałych wyższych urzędników Zakonnych zdołał zebrać wojsko i wycofać się do Malborka. Dowodził obroną zamku w czasie dwumiesięcznego oblężenia przez połączone siły polsko-litewskie. Jeszcze w tym samym roku, w listopadzie został wybrany na Wielkiego Mistrza. W 1411 r. wynegocjował korzystne dla Krzyżaków warunki pokojowe w Toruniu.W 1413 najechał samowolnie Mazowsze i Wielkopolskę, za co został pozbawiony godności i początkowo uwięziony. Wkrótce został uwolniony i przeniesiony na podrzędne komturstwo w Pokrzywnie. W 1414 roku został ponownie uwięziony i wolność odzyskał dopiero w 1422 r. Wtedy to został mianowany prokuratorem w Lochstrad, gdzie też zmarł.

PIOTR I

ur. 1672, zm. 1725, car rosyjski od 1682 r. (cesarz od 1721 r.), syn Aleksandra Romanowa, twórca potęgi nowożytnej Rosji (centralizacja władzy, reorganizacja armii, zbudowanie floty). W latach 1700-21 zwyciężył Szwedów i uzyskał dostęp do Bałtyku. W 1703 r. założył Petersburg.

PRZEMYSŁ II

ur. 1257, zm. 1296, syn Przemysła I i Elżbiety córki Henryka III Pobożnego. Urodził się w kilka miesięcy po śmierci ojca opiekę nad nim objął stryj książę kaliski Bolesław Pobożny. W 1277 r. po śmierci stryja objął władze w Wielkopolsce i od razu uwikłał się w konflikt z najpotężniejszym księciem śląskim-Henrykiem IV Probusem. W jego trakcie został uwięziony (1281 r.) i zmuszony do oddania ziemi wieluńskiej. Z czasem wojny te przekształcają (nie bez udziału najwybitniejszego polityka owych czasów arcybiskupa Jakuba Świnki) się w przymierze obu książąt mające na celu odbudowę jedności Polski. W 1290 r. po śmierci Henryka Przemysł objął na krótko władze w Krakowie. Został jednak z stamtąd wyparty przez Władysława Łokietka. Opuszczając Kraków zabrał ze sobą insygnia królewskie Bolesława Śmiałego. W 1294 r. na podstawie układu (Kępno 1282 r.) z księciem pomorskim Mściwojem II objął w posiadanie Pomorze Gdańskie. 26 czerwca 1295 r. koronowany został przez arcybiskupa Jakuba Świnkę na króla Polski. Nowe królestwo było raczej symbolem niż rzeczywistością: władza królewska obejmowała tylko Wielkopolskę i Pomorze

STANISŁAW AUGUST PONIATOWSKI

ur. 1732, zm. 1798, syn Stanisława Poniatowskiego i Konstancji z Czartoryskich, ostatni król Polski. Staranie wykształcony, w młodości wiele podróżował po krajach Europy Zachodniej. Podczas pobytu w Anglii zapoznał się z systemem rządów parlamentarnych. Wyniesiony na tron w 1764 przy zdecydowanym poparciu cesarzowej Rosji Katarzyny II. W pierwszych latach swojego panowania widząc zła sytuację kraju próbował przeprowadzić reformy. Przeprowadził reformę w armii, zastępując kawalerię piechotą i innymi rodzajami broni, założył odlewnię dział, utworzył komisję menniczą, która zajęła się uporządkowaniem spraw monetarnych, a komisje dobrego porządku dla miast miały się zająć skarbowością i gospodarką miejską. W 1765 z inicjatywy króla powołano Szkołę Rycerską, która kształcić miała światłych obywateli. Reformy zaniepokoiły Katarzynę II, która przy pomocy swego ambasadora w Polsce Repina próbowała im przeciwdziałać. Na sejmie 1767-1768 przeciwnicy króla uchwaliła tzw. prawa kardynalne, których gwarantem została Rosja. W imię obrony wolności szlacheckiej oraz wolności Polski, przeciwko Rosji i królowi zawiązała się w Barze zbrojna konfederacja (1768-1772). Działania te doprowadziły do pierwszego rozbioru Polski. Na sejmie w 1773 zatwierdzono traktaty rozbiorowe i z inicjatywy króla udało się powołać radę Nieustającą i Komisję Edukacji Narodowej. Sprawując rządy w państwie o ograniczonej suwerenności Stanisław August dążył do rozwoju gospodarczego i kulturalnego kraju. Popierał manufaktury, założył liczne wytwórnie fajansów, wyrobów marmurowych i broni, z jego inicjatywy przebudowano zamek królewski, wzniesiono zespół pałacowy w Łazienkach. Był mecenasem nauki, kultury i sztuki (obiady czwartkowe). W dobie Sejmu Czteroletniego współpracował z patriotycznym strojnictwem reform, był współtwórcą Konstytucji 3 Maja (1791).Po drugim rozbiorze Polski jego rola jako władcy praktycznie przestała istnieć, a krajem rządził rosyjski ambasador i targowiczanie. Przyłączenie się Stanisława Augusta do targowiczan zostało ocenione negatywnie przez społeczeństwo i przyniosło królowi miano zdrajcy narodu. Po upadku powstania i trzecim rozbiorze, w styczniu 1795 wywieziony do Grodna, mimo nalegań rosyjskich abdykował dopiero w listopadzie 1795. Zmarł w Petersburgu. Obecnie jego prochy spoczywają w krypcie katedry Św. Jana w Warszawie.

Copyright © 2006 Paweł Soczewski