Zamki w Polsce

Pomiń nawigację

Subskrypcja nowości

S

HERMAN VON SALZA

ur. ?, zm. 1239, jeden z najwybitniejszych wielkich mistrzów Zakonu Krzyżackiego uważany za jego właściwego twórcę. Nie wiadomo kiedy wstąpił do Zakonu, bowiem w jego szeregach pojawia się dopiero w 1209 r., aby w już w 1210 r. zostać wybranym wielkim mistrzem. To za jego kadencji Zakon otrzymał dwa wielkie nadania ziemię Borysa na Węgrzech, a po jej utracie ziemię chełmińską w Polsce. To tutaj rozpoczęło się tworzenie pierwszego na świecie państwa zakonnego. Jednak Herman von Salza nigdy w Prusach nie był, zarząd w Prusach pozostawił w rękach mistrza krajowego. Wielki mistrz był przede wszystkim dyplomata i zaufanym doradcą cesarza Fryderyka II. Pośredniczył w jego sporze z papieżem i miastami lombardzkimi, prowadził również z królem Dani. Organizował cesarska wyprawę krzyżową.Zmarł 20 marca 1239 r. w Salerno we Włoszech.

JAN III SOBIESKI

ur. 1629, zm. 1696, król polski od 1674. Syn Jakuba, kasztelana krakowskiego, i Teofili Daniłowiczówny, wojewodzianki ruskiej, wnuczki hetmana Stanisława Żółkiewskiego. Odebrał bardzo staranne wykształcenie. Studiował w Krakowie w słynnej szkole Nowodworskiego, później w latach 1643-1464 na Wydziale Filozoficznym w Akademii Krakowskiej, następnie zaś udał się za granicę gdzie spędził dwa i pół roku (1646-1648). Później po powrocie do kraju młody Sobieski wstąpił do wojska. Chrzest bojowy przeszedł w bitwie z Kozakami pod Beresteczkiem (1651), gdzie został ciężko ranny. W czasie potopu szwedzkiego w 1655 roku jako pułkownik wojsk kwarcianych przeszedł do obozu Karola Gustawa. W końcu marca 1656 porzucił z kolei Szwedów. Okres wojen z Kozakami, Moskwą i Szwecją rozszerzył wojskową, do tej pory książkową wiedzę Sobieskiego o doświadczenia praktyczne.W 1665 ożenił się z Marią Kazimierą d'Arquien-Marysieńką. W tym też roku został marszałkiem koronnym i marszałkiem wielkim. Po zwycięstwie nad armią kozacko-tatraską pod Podhajcami (październik 1667) Sobieski zdobywa ogromną popularność i otrzymuje buławę wielką koronną(5 luty 1668), stając się niewątpliwie najpotężniejszą osobistością polityczną w Rzeczypospolitej.Po abdykacji Jana Kazimierza popierał francuskiego kandydata na tron polski-Kondeusza. Po wyborze na króla Michał Korybuta Wiśniowieckiego przystąpił do obozu jago przeciwników tzw. malkontentów. Odniesione w 1673 r przez Sobieskiego zwycięstwo nad Turkami pod Chocimiem i niemal równoczesna śmierć Michała Korybuta, przyniosły częściową rewizję upokarzającego dla Polski traktatu buczackego a hetmanowi koronę królewską.Po wstąpieniu na tron dokonał zwrotu w dotychczasowej polityce państwa. Poprzez zawarcie w Jaworowie (1675) tajnego przymierza z Francją chciał uzyskać sojusznika do walki z Brandenburgia o Prusy Wschodnie i Austrią o Śląsk. Na froncie wschodnim zabiegał zarówno o przymierze z Rosją przeciwko Turcji, jak i prowadził jednoczesne rokowania z Turcje przeciwko Rosji. W kraju próbował wzmocnić władzę królewską i wprowadzić dziedziczność monarchii. Jednak te plany królewskie spotkały się z oporem dużej części magnaterii. Co wraz ze zmianą sytuacji politycznej w Europie (Francja doszła do porozumienia z elektorem brandenburskim) spowodowało upadek zamierzeń królewskich. Sobieski zdecydował się na zwrócenie się w kierunku Austrii. W 1683 r Sobieski odniósł swój ostatni wielki tryumf. Złamał potęgę turecką w bitwie pod Wiedniem. Od tej pory Turcy już nigdy nie zagrozili Europie zachodniej. Jednak dalsza polityka królewska nie przyniosła już sukcesów. Uwikłany w tzw. Świętą Ligę Jan III Sobieski zmuszony był do kontynuowania wojny z Turcją. Efektem tego były dwie nieudane wyprawy przeciwko zhołdowanej przez Turków Mołdawii ( 1686 i 1689). Również sytuacja wewnętrzna w kraju nie sprzyjała królowi. Magnateria zaniepokojona ogromnym wzrostem autorytetu monarchy w Europie, coraz bardziej nasilała akcję przeciwko niemu. Mający poparcie u drobnej i średniej szlachty Sobieski nie zdecydował się zbrojnie wystąpić przeciwko opozycji magnackiej i w 1688 r. w przemówieniu sejmowym skapitulował przed przeciwnikami. W ostatnich latach swojego panowania rozgoryczony i przedwcześnie postarzały król stał się małostkowy, zdziwaczały i przede wszystkim chciwy. Jan Sobieski należał do najwybitniejszych wodzów Rzeczypospolitej, umiał wykorzystać wszystkie rodzaje wojsk na polu walki .

ŚWIETY STANISŁAW

ur. ok.1030, zm. 1079, biskup krakowski od 1072. Z nie znanych bliżej przyczyn popadł w ostry konflikt z Bolesławem II Śmiałym. Sądzony i skazany na śmierć (wg Kroniki polskiej Wincentego Kadłubka zamordowany na stopniach ołtarza kościoła na Skałce), co stało się przyczyną wystąpienia opozycji antykrólewskiej (m.in. Władysława Hermana i jego późniejszego palatyna Sieciecha).W 1088 ciało biskupa zostało złożone w katedrze wawelskiej. W następnych latach jego osoba stała się przedmiotem szczególnego kultu, w 1253 r. kanonizowany. Osoba św. Stanisława była symbolem odrodzenia królestwa polskiego w końcowym okresie rozbicia dzielnicowego. Państwo polskie podzielone na dzielnice miało zrosnąć się jak cudownie zrosły się porąbane członki biskupa Stanisława.

Copyright © 2006 Paweł Soczewski