Zamki w Polsce

Pomiń nawigację

Subskrypcja nowości

Informacje ogólne: 

Stan zachowania:

Do naszych czasów zachowały się ściany budynku mieszkalnego miejscami do wysokości pierwszego piętra, zachodnia ściana wieży bramnej z resztki późnobarokowej dekoracji w górnej partii oraz na całym obwodzie (w niepełnej wysokości) mury obwodowe.

Lokalizacja:

Ruiny znajdują sie kilkadziesiat metrów od centrum wsi (dojazd piaszczystą drogą).

Wstęp na teren:

Wstęp na teren ruin jest wolny.

Informator turysty: 

Duże pobliskie miasta:

Dąbie (około 17 km), Koło (około 20 km), Łęczyca (około 20 km)

Dojazd samochodem:

Drogami lokalnymi od dróg krajowych nr 1 i 2 lub od wojewódzkiej nr 263.

Stacja kolejowa:

Dąbie nad Nerem

Dojazd autobusem:

Besiekiery (PKS)  

Warte zobaczenia:

Będąc w Besiekierach warto podjechać do niedalekich Łęczycy lub Koła. Łęczyca - zamek królewski oraz gotycki kościół parafialny św. Andrzeja z 1425 roku - przekształcony w klasztor bernardynów, dawny kościół i klasztor dominikanów. Pozostałości murów miejskich - baszta z XIV wieku przebudowana na dzwonnicę. W pobliskiej (3 km) wsi Tum znajduje się największy zachowany kosciół romański w Polsce - XII-wieczna kolegiata, oraz relikty wczesnośredniowiecznego grodu - Łęczycy. Koło - ruiny zamku królewskiego a w samym mieście warto zwrócić uwagę na gotyski kościół parafialny Podwyższenia Krzyża Św. (XIV/XV w. przebud. w 1863 r.), późnobarokowy zespół klasztorny Bernardynów oraz klasycystyczny ratusz. Niedaleko, przy drodze krajowej nr 2, w Borysławicach Zamkowych znajdują się ruiny zamku rycerskiego. Warto również odwiedzić pobliski zamek biskupi w Uniejowie.

HISTORIA ZAMKU

Jeszcze nie tak dawno badacze uważali, że zamek został wzniesiony około 1500 roku przez wojewodę łęczyckiego Mikołaja Sokołowskiego herbu Pomian. Jednak najnowsze badania w wątpliwość podają fakt istnienia takiego urzędnika a przeprowadzone prace archeologiczne pozwoliły na nowo zarysować dzieje i przekształcenia warowni. Obecnie przyjmuje się, że zamek został wzniesiony na początku XVI wieku przez stolnika brzeskiego Mikołaja Sokołowskiego (w latach 1496-1502 kasztelana dobrzyńskiego) z Wrzącej lub innego stolnika brzeskiego Wojciecha Sokołowskiego (1502-1528).

Zamek założono na sztucznie usypanym kopcu otoczonym fosą zasilaną wodami wykopanego nieopodal stawu. Nasyp został uformowany w ten sposób, że zamkowe mury sprawiały wrażenie jakby bezpośrednio wychodziły z wód fosy. Założenie w besiekierach wzniesiono na planie nieregularnego czworoboku (38 x 40 metra) z cegły, na fundamencie z kamieni eterycznych. Ta późnogotycka warownia składała się najprawdopodobniej z obwodu murów obronnych, domu mieszkalnego i budynku bramnego.

Północny bok założenia stanowił czterokondygnacyjny, podpiwniczony budynek mieszkalny (szerokości 13 metrów) o charakterze rezydencjonalnym. Na jego trzech mieszkalnych kondygnacjach mieściły po cztery izby. Na podstawie pozostałości podziałów wnętrz można stwierdzić, że na pierwszym piętrze budynku trzy izby miały kształt prostokąta natomiast wschodnia kwadratu.

Wjazd do zamku prowadził od południa przez most zwodzony i wysunięty przed lico murów kwadratowy, trzykondygnacyjny budynek bramny, o boku około 12 metrów.

W murach obwodowych od strony dziedzińca znajdowały się przyziemne strzelnice.

Pod koniec XVI wieku zamek znajdował się w rękach kardynała Andrzeja Batorego a następnie przeszedł we władanie Zofii Batorówny i Rakoczego.

W połowie XVII stulecia (1653 rok), za panowania kasztelana i wojewody brzesko-kujawskiego Jana Szymona Szczawińskiego, miała miejsce jedyna poważniejsza przebudowa i remont zamku. Zatarta została wówczas cała surowość gotyckiej warowni. Ściany zostały pokryte tynkami. Poszerzono kopiec ziemny tak, że zewnętrzne mury warowni nie dochodziły już do lustra wody. Wówczas też budynek bramny otrzymał ośmioboczną nadbudowę, tak, że jego wysokość osiągnęła około 18 metrów. Do naszych czasów zachowały się fragmenty jego wczesnobarokowej dekoracji.

O wiele większe zmiany zaszły w obrębie dziedzińca, po obu stronach wieży bramnej wzniesiono dwa nowe budynki, a do wschodniej i zachodniej kurtyny dostawiono piętrowe krużganki arkadowe. Umożliwiły one komunikację pomiędzy piętrem budynku mieszkalnego a nowymi budynkami oraz kaplicą zamkową zlokalizowaną w wieży bramnej. Po zakończeniu tych prac wmurowano dwie tablice fundacyjne, jedną w elewacji domu zamkowego a drugą w wieży bramnej.

O charakterze rezydencjonalnym, jaki otrzymał zamek mogą świadczyć słowa lustracji przeprowadzonej na początku XVIII wieku. Wymienione w niej izby pierwszego piętra domu określono jako: pokój karmazynowy, pokój marmurowy, sień oraz izbę wielką.

Prace wykonane za czasów wojewody Szczawińskiego były ostatnimi, od tego czasu zamek uległa powolnej destrukcji i rozbiórce, co notują kolejne inwentarze. Około 1731 roku został strawiony przez pożar a niedługo potem ówcześni właściciele Gajewscy przeprowadzili rozbiórkę drugiego piętra domu mieszkalnego. Po 1800 roku podupadła rezydencja przestała pełnić funkcje mieszkalne a kryty strzechą (!) dom służył za magazyn.

Na początku XIX wieku mierniczy L. Bethier przeprowadził inwentaryzację resztek założenia i właśnie na podstawie jego planu możemy zrekonstruować układ przestrzenny rezydencji z połowy XVII wieku.

Do naszych czasów zachowały się ściany budynku mieszkalnego miejscami do wysokości pierwszego piętra, zachodnia ściana wieży bramnej z resztki późnobarokowej dekoracji w górnej partii oraz na całym obwodzie (w niepełnej wysokości) mury obwodowe.

OPRACOWAŁ: Paweł Soczewski

PLANY ZAMKU

Rzut zamku w XIX wieku (wg B. Guerquin w „Zamki w Polsce”)

REKONSTRUKCJE ZAMKU

Zamek w XVI w. (autor T. Poklewski, E. Grabarczyk, z uzupełnieniami J. Salma) - rysunek pochodzi z „Leksykon zamków w Polsce”

WIDOKI ZAMKU

Zamek w połowie XIX wieku (autor K. Storczyński) - rysunek pochodzi z „Leksykon zamków w Polsce”

LEGENDY I PODANIA

Niestety nie dysponujemy żadnymi materiałami na ten temat

BIBLIOGRAFIA

1. Bohdan Guerquin „Zamki w Polsce” Warszawa 1984
2. Leszek Kajzer, Stanisław Kołodziejski, Jan Salm „Leksykon zamków w Polsce” Warszawa 2001
3. Leszek Kajzer „Zamki i dwory obronne w Polsce Centralnej” Warszawa 2004
4. Leszek Kajzer „Zamki i społeczeństwo” Łódź 1993

Copyright © 2006 Paweł Soczewski