województwo warmińsko-mazurskie
Zamek krzyżacki położony na przesmyku pomiędzy jeziorami Niegocin i Kisajno, w południowo-zachodniej części miasta
Około 1340 roku wśród puszcz mazurskich wielki mistrz Dietrich von Altenburg założył niewielki zamek. Stanowił on ogniwo łańcucha fortyfikacji (Węgorzewo, Ełk, Pisz, Ryn, Okartowo, Barciany, Bezławki) osłaniającego państwo zakonne od strony Litwy. Tę najprawdopodobniej drewnianą budowlę zniszczyły w 1361 roku wojska księcia Kiejstuta. W 1377 roku podjęto decyzje o odbudowie (już w formie murowanej) tej strategicznej warowni.
Murowany zamek wzniesiono na przesmyku pomiędzy jeziorami Niegocin i Kisajno na płaskim, podmokłym terenie wyjątkowo nie korzystnym dla architektury. Z tych względów teren przyszłej budowy wzmocniono palowaniem. Pierwotny system obronny tworzyły trójkondygnacyjny i podpiwniczony dom zakonny wzniesiony na planie prostokąta o wymiarach 14,5 x 22 metra, przyległy doń dziedziniec otoczony murem obwodowym i fosą oraz przedzamcze położone od strony jeziora Niegocin.
Niestety nie znamy dokładnego programu użytkowego tego założenia obronnego. Z zachowanych inwentarzy wynika, ze w głównym domu mieszkalnym mieściła się kaplica, kuchnia, piekarnia, spiżarnia, pokoje gościnne, zbrojownia, komora prochowa i na strychu spichlerz. Ponadto w zamku musiały być jeszcze komnaty prokuratora lub komornika, sypialnie braci i refektarz.
Od momentu założenia do XV wieku zamek giżycki stanowił siedzibę komornictwa, które następnie zostało podniesione do rangi prokuratorii w ramach komturii w Pokarminie. Była to jednak niewielka prowincjonalna placówka, która w dziejach Zakonu Krzyżackiego nie odegrała znaczącej roli. W latach 1507 – 1508 załogę zamku stanowiło zaledwie 15 osób (bracia i służba). Także stan zapasów i inwentarza żywego i martwego na zamkowym folwarku nie był wysoki.
W trakcie wojen z Polska zamek nie odegrał poważnej roli. Nie ominęły go jednak działania wojenne. W czasie wojny trzynastoletniej (1454 – 1466) został zdobyty i spalony przez okoliczną ludność. Po wojnie dość szybko odbudowany powrócił we władanie zakonnego prokuratora.
Ostatnia wojna (1520 – 1521) również odcisnęła na zamku swoje piętno. Ze względu na niekorzystną sytuację strategiczną został w lutym 1520 roku opuszczony i spalony przez wycofującą się załogę krzyżacką.
Po sekularyzacji zakonu zamek przechodzi na własność księcia Prus i rezyduje w nim książęcy starosta. W XVI wieku na zlecenie księcia Albrechta nastąpiła przebudowa domu zakonnego. Pracami kierował królewiecki architekt Krzysztof Romer. Wtedy to powstały zachowane do dziś, późnorenesansowe szczyty i skarpy dostawione do narożników budynku. Kolejną modernizację zamek przeszedł w XVII wieku, kiedy to zamieniono go na myśliwską rezydencję elektorów pruskich. W latach 1613 – 1614 dobudowano trzy nowe skrzydła z których dwa rozebrano po pożarze w 1749 roku. Trzecie składające się z budynku posadowionego na południowym murze obwodowym oraz niskiej okrągłej baszty od wschodu zostało rozebrane po drugiej wojnie światowej (1945 rok).
W drugiej połowie XVIII wieku na zamku umieszczono zarząd domeny książęcej a w pierwszej połowie XIX wieku przeprowadzono gruntowny remont. Miało to związek z umieszczeniem na zamku kwater dla oficerów wybudowanej w Giżycku nowożytnej twierdzy Boyen. W tym samym czasie (1857 rok) rozebrano mury przedzamcza i wykorzystano wschodni odcinek fosy do budowy kanału łączącego jeziora Niegocin i Kisajno.
W trakcie pierwszej wojny w dawnym domu zakonnym kwaterował niemiecki marszałek Hindenburg. Po drugiej wojnie światowej w jedynym ocalałym skrzydle zamku umieszczono hotel. Obecnie zamek jest w rękach portugalsko-polskiej firmy Porto Balbo, która w momencie jego przejęcia obiecywała remont i umieszczenie w zamkowych murach hotelu. Niestety po wykonaniu w 2001 wstępnych prac budowlanych przerwano je i zabytek ulega dalszej degradacji.
Zamek czerski stanowi jeden z najlepiej zachowanych średniowiecznych obiektów warownych księstwa mazowieckiego.
OPRACOWAŁ: Paweł Soczewski
Niestety nie dysponujemy żadnymi materiałami na ten temat
Niestety nie dysponujemy żadnymi materiałami na ten temat
Niestety nie dysponujemy żadnymi materiałami na ten temat
Niestety nie dysponujemy żadnymi materiałami na ten temat
Copyright © 2006 Paweł Soczewski