Zamki w Polsce

Pomiń nawigację

Subskrypcja nowości

Informacje ogólne: 

Stan zachowania:

Do naszych czasów zachowały się w niezwykle malowniczej okolicy fragmenty murów przyziemia i fundamentów.

Lokalizacja:

Ruiny znajdują się na Górze Zamkowej (799 m npm) na którą prowadzi niebieski szlak Pienińskiego Paku Narodowego.

Wstęp na teren:

Wstęp wolny

Informator turysty: 

Duże pobliskie miasta:

Krościenko nad Dunajcem (około 5 km)

Dojazd samochodem:

Do zamku samochodem nie da sie dojechać. Najwygodniej jest dojachać do drogą wojewódzką nr 969 do Kroscienka nad Dunajcem a następnie pieszo szlakiem żóltym a potem niebieskim (przez Trzy Korony).

Stacja kolejowa:

Brzesko, Stary Sącz

Dojazd autobusem:

Krościenko nad Dunajcem (PKS)  

Warte zobaczenia:

Pieninski Park Narodowy, spływ Dunajcem ze Sromowców Niżnych do Szczawnicy.

HISTORIA ZAMKU

Pierwszą wzmiankę o pienińskim zamku zawiera Vita sanctae Kyngae (Żywot świętej Kingi), spisany w latach 1317 - 1329. Wspomina on o ukryciu się tutaj przed najazdem tatarskim w 1241 roku księcia Bolesława Wstydliwego wraz ze swą matką i księżną Kingą. Jednak ten przekaz budzi wątpliwości wśród historyków. Pewne jest natomiast, że w Pieninach schroniła się Kinga podczas trzeciego najazdu Tatarów w 1287 roku. Miało to miejsce już po śmierci jej męża kiedy to księżna była zakonnicą w klasztorze klarysek w Starym Sączu.

W świetle tych faktów z osobą księżnej należy wiązać początki zamku oraz przyjmuje się że powstał on po 1257 roku, kiedy to Kinga objęła w posiadanie ziemię sądecką przekazaną jej przez męża a przed 1287 (najazd tatarski).

Zamek wzniesiono nie na szczycie skały, lecz nieco poniżej, na północnym częściowo sztucznie wyrównanym zboczu góry. Głównym materiałem budowlanym był miejscowy kamień wapienny spojony mocną zaprawą. Teren zamkowy ograniczały z jednej strony mur tarczowy (grubości 1,20 metra i długości 90 metrów) spinający dwie granie skalne i głęboką przepaść (głębokość około 50 metrów), z drugiej strony strome zbocze góry. W trakcie badań archeologicznych na szczycie góry odsłonięto relikty muru. Pozwala to wysunąć przypuszczenie, że stanowił on osłonę warowni od strony wyżej położonego Ostrego Wierchu.

Murowaną część zamkowej zabudowy stanowiły przyległe od wewnątrz do muru co najmniej dwa budynki oraz kwadratowa cysterna na wodę. Pozostałe budynki najprawdopodobniej były wolno stojące i drewniane.

Główna droga do zamku prowadziła od strony południowo-zachodniej i można ją było pokonać jedynie pieszo. Nie jest wykluczone, że wejście było bronione przez niewielką wieżę, z której zachowała się dolna kondygnacja. W trakcie prac wykopaliskowych odkryto w niej pozostałości czerwono barwionej posadzki. Drugie potajemne wejście znajdowało się w północno-wschodnim krańcu założenia. Usytuowano je pomiędzy skalnymi żebrami Doliny Jaworowej, a dostęp do niego ułatwiały skalne stopnie (ich relikty są widoczne do dzisiaj). Drogą ta można było niepostrzeżenie dotrzeć na brzeg Dunajca a następnie doliną Leśnickiego Potoku na stronę węgierską.

Położenie zamku – jego niedostępność jak i zasłonięcie wierzchołkiem Góry Zamkowej sugeruje, ze warownię można określić jako refugium (miejsce schronienia). Dodatkowo potwierdzać to może czas budowy – okres najazdów tatarskich na ziemie polskie a w szczególności Małopolskę.

Późniejsze dzieje zamku nie są znane. Przypuszcza się, że już w XIV wieku przestał pełnić funkcje refugialne, a w następnym stuleciu został opuszczony i popadł w ruinę. Co spowodowało upadek zamku – niewiadomo. Wspominany już Długosz pisze: „castrum Pyeniny, guod...situm habet” (zamek który ... ma położenie), co sugeruje, że w jego czasach zamek jeszcze istniał, więc być może zniszczyli go husyci w 1433 roku (tradycję o zburzeniu przez nich zamku zanotowano w 1833 roku). Według drugiej hipotezy zamek miał zostać zburzony w 1410 roku kiedy to wojska węgierskie wysłane przez króla Zygmunta Luksemburskiego a dowodzone przez Ścibora ze Ściborzyc spustoszyły ziemię sądecką (m.in. spalony został wówczas Stary Sącz). Była to akcja militarna wspierająca Zakon Krzyżacki w wojnie z Polską

Do naszych czasów zachowały się w niezwykle malowniczej okolicy fragmenty murów przyziemia i fundamentów.

W XIX wieku wraz z rozwojem okolicznych uzdrowisk – Szczawnica i Krościenko warownia wzbudzała duże zainteresowanie i stała się celem wycieczek i pustelnią (!!!). Pustelnik mieszkał tu w latach 1904-1915 oraz 1924-1949 - w obu przypadkach drewniana pustelnia spłonęła.

OPRACOWAŁ: Paweł Soczewski

PLANY ZAMKU

Współczesny plan ruin zamku (wg M. Cabalska i M. Książek w „Zamki i kasztele na polskim podtatrzu”)

REKONSTRUKCJE ZAMKU

Niestety nie dysponujemy żadnymi materiałami na ten temat

WIDOKI ZAMKU

Niestety nie dysponujemy żadnymi materiałami na ten temat

LEGENDY I PODANIA

Niestety nie dysponujemy żadnymi materiałami na ten temat

BIBLIOGRAFIA

1. Bohdan Guerquin „Zamki w Polsce” Warszawa 1984
2. Leszek Kajzer, Stanisław Kołodziejski, Jan Salm „Leksykon zamków w Polsce” Warszawa 2001
3. Andrzej Skorupa „Zamki i kasztele na polskim podtatrzu” Karków 2000
4. Piotr Stępień „Znane i nieznane warownie pienińskie” w „Spotkania z zabytkami nr 9/1982” Warszawa 1982

Copyright © 2006 Paweł Soczewski