Zamki w Polsce

Pomiń nawigację

Subskrypcja nowości

Informacje ogólne: 

Stan zachowania:

Do naszych czasów zamek przetrwał w formie daleko posuniętej ruiny. Najlepiej prezentuje się zewnętrzna ściana skrzydła północno-wschodniego, zachowana niemal w pełnej wysokości. Pozostałe zamkowe mury przetrwały w stanie szczątkowym.

Lokalizacja:

Jak we wsi skończy się asfalt należy skręcić w prawo w polna drogę biegnącą grzbietem wzgórza. Po kilkudziesięciu metrach po lewej stronie zobaczymy ruiny zamku położone wsród drzew na sąsiednim wzgórzu. Doprowadzi nas do nich ścieżka od najbliższego gospodarstwa.

Wstęp na teren:

Wolny

Informator turysty: 

Duże pobliskie miasta:

Opatów (około 15 km), Sandomierz (około 18 km)

Dojazd samochodem:

Drogą lokalną od drogi krajowej nr 77.

Dojazd autobusem:

Międzygórz (PKS)  

Warte zobaczenia:

W samym Międzygórzu nie ma już nic godnego uwagi natomiast niewątpliwie należy odwiedzić pobliski Opatów (najcenniejszym zabytkiem jest romańska kolegiata św. Marcina) i niedaleki Sandomierz, który tworzy jeden z najbardziej malowniczych zespołów zabytkowych w Polsce (jest zamek).Niesposób również nie udać się do niezbyt odległego Ujazdu gdzie znajdują się monumentalne ruiny najwspanialszej rezydencji magnackiej przełomu XVI i XVII wieku w Polsce - zamku Krzyżtopór.Pozostałe pobliskie zamki: Tudorów, Konary, Ćmielów.

HISTORIA ZAMKU

Początki zamku w Międzygórzu nie zostały do tej pory wyjaśnione. W najwcześniejszym okresie był to najprawdopodobniej zamek królewski, który tuż przed śmiercią w 1370 roku król Kazimierz Wielki podarował kanclerzowi koronnemu, Janowi Zaklice herbu Topór.

Zamek wzniesiono na wyniosłym odciętym fosą (od południowego-wschodu) cyplu płaskowzgórza o zboczach stromo opadających w dolinę rzeczki Opatówki. Niestety brak przeprowadzonych badań terenowych uniemożliwia odtworzenie układu przestrzennego budowli średniowiecznej. Najprawdopodobniej była to budowla o regularnym kształcie, a więc dość nietypowym dla zamków o wyżynnej lokalizacji, wzniesiona z łamanego kamienia. Nie można jednak wykluczyć, że regularną formę zamek jednak uzyskał dopiero w wyniku późniejszej przebudowy. Za najstarsza, obecnie czytelną część zamku uznaje się potężną narożna skarpa oraz kamienne fundamenty skrzydła południowo-zachodniego.

Potomkowie Jana Zakliki władali warownią do początku XVI wieku. Najprawdopodobniej przed 1508 rokiem Hieronim Zaklika sprzedał rodowe gniazdo Mikołajowi Kijańskiemu herbu Strzemię. W 1578 roku z Międzygórza pisał się już Stanisław Niedrzewicki, poseł ziemi sandomierskiej na sejm lubelski, który objął zamek w bliżej niewyjaśnionych okolicznościach.

Kto i kiedy przekształcił średniowieczny zamek w renesansową rezydencję nie wiadomo. Najprawdopodobniej miało to miejsce w drugiej połowie XVI wieku. Niewykluczone, że w trakcie prac modernizacyjnych częściowo rozebrano wcześniejsze gotyckie elementy a uzyskany w ten sposób budulec wtórnie wykorzystano. Na podstawie zachowanych fragmentów można sądzić, że zamek renesansowy był najprawdopodobniej regularnym założeniem trójskrzydłowym (skrzydła jednotraktowe) z niewielkim wewnętrznym dziedzińcem i zajmował powierzchnię około 1100 m2.

Skrzydło północno-wschodnie stanowił długi dwukondygnacyjny budynek. Do chwili obecnej najlepiej zachowała się jego zewnętrzna ściana, z dużymi, prostokątnymi wnękami okiennymi. O dość bogatej formie architektonicznej budowli mogą świadczyć obramienia przesklepionych od wewnątrz otworów okiennych oraz resztki gzymsu wieńczącego szczyt budynku. Pewną ciekawostkę stanowi jedna z zachowanych ścian działowych budynku o grubości 2.2 metra. W jej wnętrzu znajduje się kryte przejście z małymi poziomymi kanałami niewiadomego pochodzenia. W wysokim murze przyziemia tego skrzydła zachowały się pozostałości przesklepionych strzelnic.

Z pozostałych części zamku zachowały się jedynie nikłe fragmenty w tym relikty przejazdu bramnego. Miał on szerokość około 1.5 metra i był usytuowany na południe od wspomnianej już gotyckiej skarpy. Brama najprawdopodobniej zabezpieczona był broną, zachowały się pozostałości głębokiej wnęki, która zapewne stanowiła jej prowadnicę. Dojazd do bramy prowadził od południowego-wschodu przez most przerzucony nad suchą fosą.

Na zewnętrznej elewacji skrzydła południowo-zachodniego widoczne są pozostałości wydatnego, prostokątnego ryzalitu, zapewne stanowił on element obrony dostępu do zamku. Jak stwierdzono trakcie badań jego mury są młodsze od reszty murów tego skrzydła (rodowód XIV-wieczny) i nie są z nimi przewiązane.

Po Stanisławie Niedrzewickim dobra miedzy górskie objął jego syn Andrzej, podkomorzy ziemi sanockiej, potem kasztelan połaniecki. Późniejsze losy miejscowości i zamku nie rysują się zbyt jasno. W XVII wieku jako właścicielka występuje Anna z Lubomirskich Sapiechowa.

W roku 1793 zamek był już opuszczony i znajdował się w W. Potockiego, który w tym, że roku odstąpił go Wojciechowi Jawornickiemu. W posiadaniu tej rodziny zamek pozostawał przez cały XIX wiek. O jednym z przedstawicieli tej rodziny przetrwało wśród miejscowej ludności podanie, że ”chcąc by syn w pokorze własną pracą dochodził wszystkiego, pomnąc o biednych i nieszczęśliwych, zamek wysadził w powietrze„.

Do naszych czasów zamek przetrwał w formie daleko posuniętej ruiny. Najlepiej prezentuje się zewnętrzna ściana skrzydła północno-wschodniego, zachowana niemal w pełnej wysokości. Pozostałe zamkowe mury przetrwały w stanie szczątkowym.

OPRACOWAŁ: Paweł Soczewski

PLANY ZAMKU

Współczesny plan zamku (wg M. Gosztyła i M. Proksa w „Leksykon zamków w Polsce”)

REKONSTRUKCJE ZAMKU

Niestety nie dysponujemy żadnymi materiałami na ten temat

WIDOKI ZAMKU

Niestety nie dysponujemy żadnymi materiałami na ten temat

LEGENDY I PODANIA

Niestety nie dysponujemy żadnymi materiałami na ten temat

BIBLIOGRAFIA

1. Bohdan Guerquin „Zamki w Polsce” Warszawa 1984
2. Leszek Kajzer, Stanisław Kołodziejski, Jan Salm „Leksykon zamków w Polsce” Warszawa 2001
3. Dariusz Kalina „Pozostałe zamki i rezydencje królewskie na terenie dawnego województwa sandomierskiego” w „Późnośredniowieczne zamki na terenie dawnego województwa sandomierskiego” Kielce 2005
4. Stanisław Kołodziejski „Wstęp do studiów nad średniowiecznymi rezydencjami obronnymi możnowładztwa w województwie sandomierskim” w „Przemiany architektury rezydencjonalnej w XV-XVIII w. na terenie dawnego województwa sandomierskiego” Kielce 2000
5. Agnieszka Sypek, Robert Sypek „Zamki i warownie ziemi sandomierskiej” Warszawa 2003

Copyright © 2006 Paweł Soczewski