Zamki w Polsce

Pomiń nawigację

 

Biały Kościół

województwo  małopolskie

Relikty zamku położone na szczycie wapiennego wzgórza (342 m n.p.m.), nad doliną Kluczwody. Obecnie zamek znajduje się w granicach wsi Wielka Wieś, dawniej na gruntach wsi Biały Kościół. W literaturze zamek występuje też pod nazwą Kluczwoda.

Informacje ogólne: 

Stan zachowania:
Do naszych czasów pozostało niewiele, relikty murów wieży oraz obwodowych na szczycie wapiennego ostańca.
Lokalizacja:
Do zamku, położonego w dolinie Kluczwody, można dotrzeć trzema drogami: pieszo szlakiem czarnym od drogi Biały Kościół - Zelków lub tym samym szlakiem od strony wsi Gacki. Samochodem najbliżej ruin da się podjechać od strony drogi krajowej nr 94, należy skręcić z niej w drogę lokalną w miejscu gdzie przecina sie ona z niebieskim szlakiem turystycznym (mniej więcej w połowie odległości pomiędz centrami wsi Biały Kościół i Wielka Wieś.
Wstęp na teren:
Wstęp wolny

Informator turysty: 

Duże pobliskie miasta:
KRAKÓW (około 9 km), Olkusz (około 26 km)
Dojazd samochodem:
Niedaleko drogi krajowej nr 94.
Stacja kolejowa:
Kraków
Dojazd autobusem:
Biały Kościół (PKS), Wielka Wieś (PKS)  
Warte zobaczenia:
Ruiny znajdują się w niezwykle malowniczym Parku Krajobrazowym Dolinek Podkrakowskich. Niedaleko jest również do Ojcowskiego Parku Narodowego z ruinami zamku królewskiego w Ojcowie.
 

HISTORIA ZAMKU

Zamek nie jest wzmiankowany w żadnych źródłach pisanych, tak więc wszystkie wiadomości na jego temat pochodząc z przeprowadzonych na terenie ruin badań archeologicznych. Najprawdopodobniej został on wzniesiony w końcu pierwszego dwudziestopięciolecia XIV wieku przez możny małopolski ród Zaklików herbu Syrokomla, którzy w owym okresie władali wsią Biały Kościół.

Była to niewielka rezydencja obronna założona na szczycie wapiennego wzgórza (342 m n.p.m.) wznoszącego się nad doliną Kluczwody. Głównym elementem obronnym zamku był kamienny mur obwodowy o grubości 1.2 - 1.3 metra biegnący po krawędzi ostańca. W wyższej położonej północno-wschodniej części zamku wzniesiono dwu lub trzy kondygnacyjną wieżę mieszkalną o wymiarach 3,3 x 3,95 metra. W środkowej partii warowni znajdował się wąski budynek przylegający do wschodu do muru obwodowego. Murowaną zabudowę zapewne uzupełniały drewniane budynki wzniesione w najbardziej rozległej (północno-wschodniej) części warowni w sąsiedztwie wieży.

Komunikacje pomiędzy północną a południowa częścią założenia zapewniały kamienne schody (zachowane do dzisiaj). Jedyny dostęp do warowni prowadził przez otwór wejściowy umieszczony w środkowej części wschodniego odcinak muru obwodowego.

U podnóża skały zamkowej, od wschodu założono zapewne niewielkie podzamcze gospodarcze. W trakcie badań terenowych odkryto pozostałości ziemnego wału i fosy.

Zamek użytkowany był zaledwie przez około 30 lat. Na początku drugiej połowy XIV stulecia nastąpiło obsunięcie zachodniej i północnej części muru obwodowego. Później usiłowano naprawić tę partię konstrukcji. Jednak przedsięwzięcie okazało się zbyt trudne i zapewne nie opłacalne i Zaklikowie rozpoczęli wznoszenie nowej rezydencji w pobliskiej Korzkiwi. Od tego czasu zamek pozostał nie użytkowany i opuszczony.

Do naszych czasów pozostało niewiele, relikty murów wieży oraz obwodowych na szczycie wapiennego ostańca.

OPRACOWAŁ: Paweł Soczewski

PLANY ZAMKU

Współczesny rzut ruin zamku (wg S. Kołodziejski w „Leksykon zamków w Polsce”)

Rysunek
  1. wieża mieszkalna
  2. budynek
  3. podzamcze
  4. wał ziemny

REKONSTRUKCJE ZAMKU

Niestety nie dysponujemy żadnymi materiałami na ten temat

WIDOKI ZAMKU

Niestety nie dysponujemy żadnymi materiałami na ten temat

LEGENDY I PODANIA

Niestety nie dysponujemy żadnymi materiałami na ten temat

BIBLIOGRAFIA

  1. Marceli Antoniewicz „Zamki na Wyżynie Krakowsko-Częstochowskiej - geneza funkcje konteksty” Kielce 1998
  2. Marceli Antoniewicz „Zamki na Wyżynie Krakowsko-Częstochowskiej w przestrzeni społecznej XIV-XV wieku” w „Zamki i przestrzeń społeczna w Europie środkowej i wschodniej” Warszawa 2002
  3. Bohdan Guerquin „Zamki w Polsce” Warszawa 1984
  4. Leszek Kajzer, Stanisław Kołodziejski, Jan Salm „Leksykon zamków w Polsce” Warszawa 2001
  5. Stanisław Kołodziejski „Średniowieczny zamek w Białym Kościele” w „Człowiek i środowisko naturalne Wyżyny Krakowsko-Częstochowskiej” Dąbrowa Górnicza 1995
  6. Robert Krajewski, Robert Kubiszyn „Orle gniazda i warownie jurajskie” Warszawa 1997
 

Copyright © 2006 Paweł Soczewski