województwo lubelskie
Rycerska wieża mieszkalno-obronna położona na zachodnim brzegu doliny bezimiennego dopływu rzeki Bystrej, na północ od wsi.
Pierwsza wzmianka o wsi należącej do Szczekockich herbu Odrowąż pochodzi z 1328 roku i wspomina o tutejszej parafii. Zapewne to Piotr Szczekocki (kasztelan i starosta lubelski od 1375 roku) wzniósł pierwsze umocnienia ziemne wokół drewnianej rezydencji rodowej. Te pierwotne umocnienia zachowały się do chwili obecnej w postaci dwóch wałów ziemnych przedzielonych fosą. Od północy w obwodzie warownym była przerwa co może sugerować usytuowanie od tej strony wjazdu. Drewniane budynki mieszkalne umiejscowiono w południowej części majdanu.
Pod koniec XIV wieku Piotr Szczekocki, syn wspomnianego już kasztelana lubelskiego wzniósł murowany dwór. Była to budowla z kamienia i cegły założona na planie prostokąta o wymiarach 9 x 27 metrów, jednotraktowa i trójdzielnym podziale wewnętrznym, być może jednopiętrowy. W trakcie badań wykopaliskowych przy południowej ścianie budynku odkryto relikty fundamentów niewielkiej przybudówki, która mogła pełnić funkcje klatki schodowej. W 1483 roku dobra wojciechowskie przeszły w ręce rodziny Pileckich herbu Leliwa. I to właśnie przedstawicielowi tego rodu, Janowi Pileckiemu staroście lubelskiemu (od 1514 roku) badacze przypisują wzniesienie wieży mieszkalno-obronnej.
Wieża ta została wzniesiona w północnej części założenia w okresie pomiędzy 1520 a 1530 rokiem. Założono ją na planie czworoboku o wymiarach 12 x 13 metra. Za materiał budowlany posłużył miejscowy kamień łamany. Wnętrze podzielono na trzy lub cztery kondygnacje. Dwie dolne jak i piwnice przesklepiono. Pierwsze piętro pełniło funkcje reprezentacyjne i przykryte było sklepieniem krzyżowym. Trzy otwory okienne otrzymały gotycko-renesansowe obramowania. Na drugim piętrze umieszczono pomieszczenie mieszkalne. Ponad nim nadmurowanie w późniejszym okresie ściany nie pozwalają na odtworzenie jednej lub dwóch najwyższych kondygnacji. Przypuszczalnie pełniły one funkcję obronno-magazynowe. Wejście do wieży znajdowało się w ścianie południowej.
Już w kilka lat po zakończeniu prac budowlanych w 1534 roku bratankowie fundatora wydzierżawili fortalicjum Firlejom, a w 1580 roku sprzedali Stanisławowi Spinkowi.
W 1599 roku dobra przeszły w ręce Orzechowskich. Za ich czasów wieżą utraciła swój reprezentacyjny charakter. Na północ od założenia obronnego wznieśli oni nowy pałac (zachował się fragment muru obronnego ze strzelnicami kluczowymi) a starą wieżę wraz z pozostałymi zabudowaniami przeznaczono na cele gospodarze. W celu usprawnienia komunikacji pomiędzy kondygnacjami do południowej elewacji dobudowano dwubiegową klatkę schodową.
W dalszych wiekach Wojciechów znajdował się w dobrach różnych rodzin a ostatni właściciele Popławscy w 1910 roku przekazali zabytek Towarzystwu Ochrony nad Zabytkami w Warszawie. Prowadzone w kolejnych latach prace konserwatorskie i badawcze były przerywane I i II Wojną Światową. Ostatecznie ten ciekawy zabytek został zabezpieczony i odrestaurowany w latach 1953-1956.
Obecnie w wieży znajduje się gminny ośrodek kultury i muzeum kowalstwa.
Zespół warowny w Wojciechowie stanowi bardzo ciekawy przykład powiązania ziemnych fortyfikacji z rycerską wieżę mieszkalną.
Do naszych czasów zachowała się w niemal nie zmienionej postaci wieżą oraz dobrze czytelne w terenie otaczające ją wały ziemne.
OPRACOWAŁ: Paweł Soczewski
Niestety nie dysponujemy żadnymi materiałami na ten temat
Niestety nie dysponujemy żadnymi materiałami na ten temat
Niestety nie dysponujemy żadnymi materiałami na ten temat
Niestety nie dysponujemy żadnymi materiałami na ten temat
Copyright © 2006 Paweł Soczewski