Zamki w Polsce

Pomiń nawigację

Subskrypcja nowości

Informacje ogólne: 

Stan zachowania:

Do naszych czasów z tej rycerskiej warowni przetrwało niespełna 30% pierwotnego założenia. Zachowały się fragmenty murów obwodowych oraz ruiny czworobocznej wieży. Obecnie zamek jest w rękach prywatnych i został całkowicie zrekonstruowany.

Lokalizacja:

Zamek znajduje się tuż przy drodze krajowej nr 75.

Wstęp na teren:

Wstęp płatny

Informator turysty: 

Duże pobliskie miasta:

NOWY SĄCZ (około 23 km), TARNÓW (około 42 km)

Dojazd samochodem:

Droga krajowa nr 75.

Stacja kolejowa:

Marcinkowice, Nowy Sącz, Tarnów

Dojazd autobusem:

Wytrzyszczka (PKS)  

Warte zobaczenia:

We wsi Tropie (po przeciwległej stronie zalewu Rożnowskiego) znajduje się zabytkowy kościół św. Andzreja Świerada z lat 1080 - 1090 uważany za najstarszą świątynię w całej dolinie Dunajca. Obeny kościół jest budowlą barokową z dobrze zachowanymi elementami romańskimi, gotyckimi oraz renesansowymi.W pobliżu Wytrzyszczki znajduja sie ruiny kilku zamków: ruiny królewskiego zamku w Czchowie, ruiny rodowej siedziby Melsztyńskich w Melsztynie oraz ruiny dwóch zamków w Rożnowie (gotyckiego i renesansowego).

HISTORIA ZAMKU

Zamek został założony na planie nieregularnego czworoboku o powierzchni około 1200 m2 przez ród Girełtów – Ośmiorogów. Wybór miejsca budowy nie był przypadkowy, właśnie tutaj szlak handlowy z Polski na Górne Węgry (Słowację) przechodził z lewego brzegu Dunajca na prawy. Nieznana jest data powstania zamku. Pierwsza wzmianka w źródłach pojawia się dopiero pod rokiem 1382 i dotyczy już zamku murowanego. Jednakże należy przypuszczać, że pierwsze umocnienia obronne powstały na wzgórzu już w końcu XIII wieku. Ich fundatorem był Gniewomir lub jego ojciec Zborosław spadkobiercy osady św. Świerada (pierwotna nazwa Tropia)

Pierwotne założenie składało się z kamiennego (piaskowiec) muru obwodowego o grubości 1,9 metra i wysokości dochodzącej do 5,5 metra zbudowanego z miejscowego piaskowca. Zwieńczony był krenelażem ze strzelnicami i drewnianym gankiem straży. Wjazd prowadził przez bramę umieszczoną bezpośrednio w murze obwodowym od strony północno-wschodniej. Dostęp do niej wiódł przez drewniany pomost na słupach i most zwodzony.

Wewnątrz na dziedzińcu najprawdopodobniej znajdowały się drewniane budynki mieszkalne i gospodarcze.

Pod koniec XIV wieku (w 1390 roku) zamek przeszedł w ręce rycerskiego rodu Chebdów, herbu Starykoń. W tym też okresie dokonano znaczącej rozbudowy zamku. Wzdłuż muru południowego wzniesiono dwukondygnacyjny, podpiwniczony budynek mieszkalny. Na narożu północno-zachodnim posadowiono czworoboczną wieżę z wielką skarpą zewnętrzną. Miała ona pięć kondygnacji z których dolna stanowiła piwnicę a najwyższa miała formę nadwieszonej drewnianej izbicy z hurdycjami. Zburzono też zachodni odcinek muru obwodowego, a nowy przesunięty ku zachodowi mur połączył narożniki budynku mieszkalnego i wieży. W XV wieku wzniesiono jednoprzestrzenny, parterowy budynek gospodarczy oparty o wschodnią część muru obwodowego. W wyniku tych prac powstał niewielki, ale bardzo warowny i trudno dostępny zamek.

Prawie przez cały okres swego istnienia zamek był postrzegany jako gniazdo rycerzy – rozbójników. Dogodne położenie przy trakcie handlowym powodowało, że panowie na Tropsztynie szukali łatwego wzbogacenia się napadając na przejeżdżających kupców. Ten zbójecki proceder został ukrócony (nie na długo) w 1521 roku, kiedy to ówczesny właściciel zamku odmówił się stawienia na wojnę z Zakonem Krzyżackim. Król Zygmunt I Stary zareagował bardzo ostro i skonfiskował zamek rodowi Chełbów. Jednakże już w kilka lat później został on przez nich wykupiony. Już w 1535 roku Prokop Chełba sprzedał niezamieszkały zamek kasztelanowi sandomierskiemu i marszałkowi wielkiemu koronnemu Piotrowi Kmicie z Wisnicza. Potem zamek jeszcze kilka razy zmieniał właścicieli.

W tym też okresie dokonano renesansowej modernizacji zamku. Przy murze północnym wzniesiono reprezentacyjny budynek, w wyniku czego zamurowano dotychczasową bramę i zlikwidowano most zwodzony. Nowy wjazd umieszczono w murze zachodnim, a dojazd do niego prowadził przez drewniany pomost nad rowem.

Pomimo zmian właścicieli zamek nadal stanowił zagrożenie dla kupców. Zarządzający nim burgrabiowie napadali na karawany kupieckie zarówno na lądzie jak i na Dunajcu. Aby zakończyć tą działalność hetman Jan Tarnowski (właściciel sąsiedniego Rożnowa) w 1574 roku przeprowadził ekspedycję karną, zdobywając zamek i doszczętnie go niszcząc. Potwierdza to lustracja biskupia parafii Tropie z 1608 roku, gdzie napisano, że zamek Tropie znajduje się w stanie kompletnej dewastacji.

Ruiny zamku przyciągały okoliczne niespokojne duchy. Stały się siedzibą miejscowych rozbójników. Według ludowych podań, nie mogący poradzić sobie z nimi kupcy posłużyli się fortelem. Puścili Dunajcem barkę z zatrutym winem. Przechwycili ją rabusie i wypiwszy wino zmarli w okrutnych boleściach.

Czas powoli acz systematycznie zacierał ślady po zamku. W okresie I wojny światowej pomogli mu żołnierze austriaccy, którzy urządzili na wzgórzu okopy.

Do naszych czasów z tej rycerskiej warowni przetrwało niespełna 30% pierwotnego założenia. Zachowały się fragmenty murów obwodowych oraz ruiny czworobocznej wieży.

Jakże odmienne od innych polskich zamków są współczesne losy zamku Tropsztyn. W latach siedemdziesiątych ruiny przejął Andrzej Benesz. Twierdził on, że jest potomkiem Sebastiana Berzewiczy i spadkobiercą inkaskiego skarbu rzekomo ukrytego w ruinach (legenda w opisie zamku w Niedzicy). Na początku lat dziewięćdziesiątych przeprowadzono badania archeologiczne i podjęto decyzję o odbudowie. Obecnie zamek jest w rękach prywatnych i został całkowicie zrekonstruowany. Jego zewnętrzny wygląd odzwierciedla stan z przełomu XIV i XV wieku. Natomiast wnętrza dostosowane zostały do komercyjnej działalności właściciela.

Na zewnętrznych murach wyrysowano grubą czerwoną linię oddzielającą zrekonstruowane elementy od oryginalnych.

OPRACOWAŁ: Paweł Soczewski

PLANY ZAMKU

Niestety nie dysponujemy żadnymi materiałami na ten temat

REKONSTRUKCJE ZAMKU

Próba rekonstrukcji zamku średniowiecznego (autor W. Niewalda z uzupełnieniami J. Salma) - rysunek pochodzi z „Leksykon zamków w Polsce”

WIDOKI ZAMKU

Niestety nie dysponujemy żadnymi materiałami na ten temat

LEGENDY I PODANIA

Niestety nie dysponujemy żadnymi materiałami na ten temat

BIBLIOGRAFIA

1. Jerzy Arlet, Agnieszka Karecka „Gmina Czchów i okolice” Czchów 2000
2. Bohdan Guerquin „Zamki w Polsce” Warszawa 1984
3. Leszek Kajzer, Stanisław Kołodziejski, Jan Salm „Leksykon zamków w Polsce” Warszawa 2001

Copyright © 2006 Paweł Soczewski