Zamki w Polsce

Pomiń nawigację

Subskrypcja nowości

Informacje ogólne: 

Stan zachowania:

Do naszych czasów zachowły się ruiny wieży bramnej, ścian budynku mieszkalnego oraz fragmnty murów obwodowych zabezpieczone i udostępnione do zwiedzania w formie trwałej ruiny.

Lokalizacja:

Zamek znaduje się na górze tuż przy drodze (jest parking) w niezamieszkałej okolicy na granicy wsi Załuż i Monastyrzec.

Wstęp na teren:

Wstęp wolny

Informator turysty: 

Duże pobliskie miasta:

Lesko (około 7 km), Sanok (około 13 km)

Dojazd samochodem:

Drogą lokalną z Załuża w kierunku Leska.

Stacja kolejowa:

Załuż

Dojazd autobusem:

  

Warte zobaczenia:

Będąc w Sobieniu warto podjechać do niedalekich Sanoka lub Leska.Sanok - zamek królewski, zespółu klasztoru Franciszkanów wchodzą kościół Znalezienia Krzyża Św. (1632-40), pzrebud. gruntownie w 1886 i 1895), kalsztor (XVII w., rozbud. XVIII i XIX w.), ogrodzenie klasztoru z bramą (ok. 1640 i XIX w.), liczne domy (2.poł. XVIII, XIX w. i pocz. XX w.). Jednak największą atrakcją miasta jest położony na drugim brzegu Sanu jeden z największych w Polsce jeżeli nie największy skansen budownictwa ludowego. Na terenie około 26 ha zgromadzono charakterystyczne dla południowo-wschodniej części naszego kraju zabudowanie wiejskie z XVIII-XX wieku.Lesko - zamek Kmitów oraz późnogotycki kościół parafialny Nawiedzenia NMP (ok. 1530 r.) z przebudowaną w stylu neogotyckim wieżą (1889 r.), renesansowa synagoga (1.poł. XVIII w.) obecnie mieszcząca muzeum, obok żydowski cmentarz z nagrobkami (XVII-XIX w.). W pobliżu miasta, przy szosie do Ustrzyk Dolnych znajduje sie pomnik pzryrody nieożywieonej tzw. Kamień Leski; wysmukła 30 metrowa skała z piaskowca gruboziarnistego. Największą atrakcją pobliskiego Sanoka jest położony na drugim brzegu Sanu jeden z największych w Polsce jeżeli nie największy skansen budownictwa ludowego. Na terenie około 26 ha zgromadzono charakterystyczne dla południowo-wschodniej części naszego kraju zabudowanie wiejskie z XVIII-XX wieku.

HISTORIA ZAMKU

Pomimo prowadzenia w ruinach zamku rozległych i dokładnych prac badawczych nie wszystkie zagadnienia zostały w pełni wyjaśnione. W toku przeprowadzonych badań ustalono, że pierwsi strategiczne walory wzgórza zamkowego docenili Węgrzy. Już w XIII wieku wznieśli oni tutaj drewnianą strażnicę, z której kontrolowali rozległą dolinę Sanu. Najprawdopodobniej została ona zdobyta przez króla Kazimierza Wielkiego w toku walk polsko-węgierskich o panowanie na Rusi Halickiej. I to właśnie ten władca, zdaniem wielu badaczy, był w połowie XIV wieku (około 1340 roku) fundatorem murowanego zamku. Jest to jednak tylko hipoteza gdyż ani Jan z Czarkowa ani Długosz nie wymieniają Sobienia wśród inwestycji królewskich.

Zamek wzniesiony został z miejscowego kamienia na rzucie nieregularnego czworoboku (49 x 29 x 28 x 31 metra) dostosowanego do szczytu wzgórza. Składał się z muru obwodowego, wieży o wymiarach 4.5 x 7.0 metra wysuniętej poza obwód warowny w północno-zachodniej części wzgórza oraz bliżej nieokreślonej zabudowy drewnianej i murowanej przy kurtynie północnej.

W 1389 roku Sobień został nadany przez króla Władysława Jagiełłę możnemu rodowi Kmitów herbu Szreniawa i od tego czasu zamek pełnił funkcję ich gniazda rodowego. Pragnąc dostosować surową warownię do potrzeb rezydencji na przełomie XIV i XV wieku Kmitowie przeprowadzili jej modernizację i rozbudowę. W części południowo-wschodniej do muru obwodowego dostawiono skrzydło mieszkalne o wymiarach 12 x 31 metra z trzema pomieszczeniami w przyziemiu. Zburzona została stara wieża a na jej miejscu wzniesiono nową większą o wymiarach 7.1 x 7.8 metra i włączono ją w ciąg murów obwodowych. Wieża ta mieściła w przyziemiu przejazd bramny. W trakcie wykopalisk w jej pobliżu odkryto kamienny piec z XIV wieku z 20 glinianymi naczyniami.

Poniżej szczytu góry, na północno-wschodnim zboczu założono podzamcze, przez które prowadził dojazd do zamku górnego.

Po przebudowie zamek musiał być okazały, gdyż przed 1417 rokiem kroniki odnotowały pobyt w warowni króla Jagiełły wraz z nowo poślubioną w Sanoku żoną Elżbietą Granowską.

Podobnie jak początki wątpliwości wśród badaczy budzi kres egzystowania warowni. Powszechnie przyjmuje się, że zniszczona ona została w 1474 roku podczas najazdu Węgrów na Podkarpacie. Jednak niektórzy badacze kwestionują prawdziwość tej informacji jako niemającej potwierdzenia w historycznych przekazach. Drugi najazd węgierski miał miejsce w 1512 roku i podczas niego zamek ponownie został zniszczony. Po tym wydarzeniu Kmitowie nie podjęli już prób odbudowy. W 1536 roku Piotr Kmita opuścił Sobień i przeniósł swoją siedzibę do pobliskiego Leska. Od tej pory zamek pozostawał niezamieszkały i ulegał stopniowej destrukcji i ruinie, w której pozostaje do dnia dzisiejszego.

W 1770 roku zamkowe ruiny stanowiły schronienie dla konfederatów barskich.

Do naszych czasów zachowały się ruiny wieży bramnej, ścian budynku mieszkalnego oraz fragmenty murów obwodowych zabezpieczone i udostępnione do zwiedzania w formie trwałej ruiny.

OPRACOWAŁ: Paweł Soczewski

PLANY ZAMKU

Rzut zamku (wg A. Żukowski w „Leksykon zamków w Polsce”)

REKONSTRUKCJE ZAMKU

Niestety nie dysponujemy żadnymi materiałami na ten temat

WIDOKI ZAMKU

Niestety nie dysponujemy żadnymi materiałami na ten temat

LEGENDY I PODANIA

Niestety nie dysponujemy żadnymi materiałami na ten temat

BIBLIOGRAFIA

1. Józef Franzik „Zamki ziemi rzeszowskiej” Kraków 
2. Bohdan Guerquin „Zamki w Polsce” Warszawa 1984
3. Leszek Kajzer, Stanisław Kołodziejski, Jan Salm „Leksykon zamków w Polsce” Warszawa 2001
4. Michał Proksa „Zamki w południowo-wschodniej Polsce w świetle badań archeologiczno-architektonicznych i źródeł pisanych” w „Badania archeologiczne Pracowni Konserwacji Zabytków” Warszawa 1988
5. Ryszard Rogiński „Zamki i twierdze w Polsce - historia i legendy” Warszawa 1990

Copyright © 2006 Paweł Soczewski